JUANITA Μυθοπλασία σκην. Karen Joaquín, Uliane Tatit I Ισπανία
Μάρτιος 2026
JUANITA: Ο γλυκόπικρος ίλιγγος της ενηλικίωσης
Κείμενο: Σουλτάνα Κουμούτση
Από την παγκόσμια πρεμιέρα της στην 75η Berlinale μέχρι την τιμητική διάκριση με το βραβείο Καλύτερου Σεναρίου (Best Screenplay) στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Psaroloco για Παιδιά και Νέους, η ταινία "Juanita" των Karen Joaquín και Uliane Tatit καθιερώνεται ως μια βαθιά κινηματογραφική σπουδή πάνω στη βαρύτητα της κοριτσίστικης ηλικίας. Πρόκειται για μια ταινία που μεταμορφώνει μια καθημερινή ιεροτελεστία στο μπάνιο σε πεδίο μάχης για την ταυτότητα και μια εφηβική ανασφάλεια σε μια παγκόσμια κριτική απέναντι στο ανδρικό βλέμμα.
Η αφήγηση μας μεταφέρει σε μια ηλιόλουστη πόλη κοντά στη Βαρκελώνη, όπου η ατμόσφαιρα είναι πυκνή από τις προσδοκίες μιας «μοντέρνας Ευρώπης». Η δωδεκάχρονη Juanita, γεννημένη στη Δομινικανή Δημοκρατία, περιηγείται σε αυτό το τοπίο σε μια κατάσταση διαρκούς μετάφρασης — ανάμεσα στην πολιτισμική της κληρονομιά και την καταλανόφωνη πραγματικότητα της καθημερινότητάς της. Ενώ ονειρεύεται τη μυθική «ελευθερία των Ευρωπαίων γυναικών», βρίσκεται παγιδευμένη στα ίδια αισθητικά δεσμά που ήλπιζε να αποφύγει.
Μέσα από τον φακό των Joaquín και Tatit, η «βία» της ενηλικίωσης δεν εντοπίζεται σε μεγάλες χειρονομίες, αλλά στην υπόκωφη απόγνωση ενός κοριτσιού που φοράει μακριά παντελόνια μέσα στην αποπνικτική ζέστη του καλοκαιριού, για να κρύψει τη φυσική τριχοφυΐα στα πόδια της. Καθώς ένα πάρτι στην πισίνα πλησιάζει, ο αγώνας της Juanita μετατρέπεται σε μια οδυνηρή μεταφορά για το «ενδιάμεσο» της μεταναστευτικής εμπειρίας και την ασφυκτική πίεση των γυναικείων προτύπων ομορφιάς. Η ταινία συλλαμβάνει με ακρίβεια τη στιγμή της ρήξης: τη μετάβαση από την αθωότητα της παιδικής ηλικίας στη βαριά, συχνά επιτελεστική, συνείδηση του να είσαι γυναίκα.
Η ταινία παρουσιάστηκε στο ελληνικό κοινό τον Μάρτιο του 2025 στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Psaroloco, όπου τιμήθηκε με το βραβείο Καλύτερου Σεναρίου, αναγνωρίζοντας τη λυρική της ακρίβεια και την ικανότητά της να δίνει φωνή στο «αόρατο βάρος της ντροπής» που υπερβαίνει σύνορα και γενιές. Με αφορμή το βραβευμένο ταξίδι της ταινίας, συζητάμε με τις σκηνοθέτριες Karen Joaquín και Uliane Tatit για τη διακριτική βία της εφηβείας, την πολιτισμική δυαδικότητα και τον ίλιγγο μιας ελευθερίας που παραμένει, για πολλούς, απρόσιτη.
Karen Joaquín, Uliane Tatit
Karen Joaquín. Δομινικανή σκηνοθέτρια, σεναριογράφος και φωτογράφος. Το 2018 μετακόμισε στη Βαρκελώνη, όπου αποφοίτησε από το τμήμα Σκηνοθεσίας Κινηματογράφου της Σχολής Κινηματογράφου της Βαρκελώνης (ECIB). Η διπλωματική της ταινία μικρού μήκους, O que me parta un rayo, έκανε πρεμιέρα και απέσπασε το βραβείο Καλύτερου Σεναρίου στην ενότητα Nova Autoria της 56ης διοργάνωσης του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Sitges. Η ταινία αποτέλεσε επίσης επίσημη επιλογή σε διοργανώσεις όπως το Φεστιβάλ της Μάλαγα, το Φεστιβάλ Μικρού Μήκους των Βρυξελλών (Oscar-qualifying), το Filmschoolfest του Μονάχου, ενώ ήταν υποψήφια και για τα 17α Βραβεία Gaudí. Η δεύτερη ταινία της μικρού μήκους, Juanita, την οποία συνέγραψε και συνσκηνοθέτησε, κάνει πρεμιέρα στην 75η Berlinale, ενώ αυτό το διάστημα γράφει την πρώτη της ταινία μεγάλου μήκους, μια συμπαραγωγή μεταξύ Δομινικανής Δημοκρατίας και Ισπανίας.
Uliane Tatit. Βραζιλιάνα σκηνοθέτρια και σεναριογράφος, γεννημένη στην Curitiba και με έδρα τη Βαρκελώνη. Είναι πτυχιούχος Σκηνοθεσίας Κινηματογράφου από τη Σχολή Κινηματογράφου της Βαρκελώνης (ECIB) και Δημοσιογραφίας από το Πανεπιστήμιο Positivo της Βραζιλίας. Η φοιτητική της ταινία μικρού μήκους As Dúas en Punto (2022) επιλέχθηκε σε πολυάριθμα φεστιβάλ παγκοσμίως. Αυτή την περίοδο αναπτύσσει την πρώτη της ταινία μεγάλου μήκους, Boa Nai, η οποία επιλέχθηκε για το εργαστήριο Agapi Impulsa Copros στην Ισπανία. Το έργο της εξερευνά πολιτικές αφηγήσεις και επικεντρώνεται σε ιστορίες με γυναίκες πρωταγωνίστριες.
Στο σημείωμά σας αναφέρετε ότι "το να μεγαλώνεις είναι μια βίαιη διαδικασία". Στο σενάριό σας, αυτή η βία δεν είναι κραυγαλέα, αλλά κρύβεται σε καθημερινές λεπτομέρειες, όπως η τριχοφυΐα στα πόδια πριν από ένα πάρτι στην πισίνα. Πώς καταφέρατε να μετατρέψετε μια τόσο κοινή, σχεδόν "ασήμαντη" στιγμή για τους ενήλικες, σε ένα υπαρξιακό δράμα για τη 12χρονη Juanita;
Bálint Kenyeres: ...
« Η ορατότητα δεν δικαιολογεί την εισβολή.
Η προσοχή δεν ακυρώνει την αξιοπρέπεια.»
— Bálint Kenyeres
Η Juanita είναι ένα κορίτσι από τη Λατινική Αμερική που μεγαλώνει στη Βαρκελώνη. Πόσο επηρέασε τη συγγραφή του σεναρίου η διασταύρωση (intersectionality) της καταγωγής της με τα κυρίαρχα δυτικά πρότυπα ομορφιάς; Πιστεύετε ότι το βάρος της "ντροπής" για το γυναικείο σώμα είναι μια παγκόσμια συνθήκη που υπερβαίνει τα σύνορα;
B.K: Η ...
Karen, αναφέρεις ότι το σινεμά είναι το καταφύγιό σου και ένας τρόπος να συνδεθείς με το "εσωτερικό σου παιδί". Uliane, εσύ εστιάζεις σε πολιτικές αφηγήσεις με γυναίκες πρωταγωνίστριες. Πώς λειτούργησε η συνεργασία σας στο σενάριο ώστε να ισορροπήσετε ανάμεσα στο βαθιά προσωπικό βίωμα και στο κοινωνικό σχόλιο για την ελευθερία των γυναικών;
B.K: Η π........
Η ταινία περιγράφεται ως ένα έργο γεμάτο νοσταλγία αλλά και ερωτήματα για το αν η ελευθερία μας είναι πραγματική ή απλώς ένας "ίλιγγος". Τι θα θέλατε να ψιθυρίσετε σε όλες τις "Juanitas" εκεί έξω που νιώθουν το αόρατο βάρος των προσδοκιών των άλλων πάνω στο σώμα τους;
B.K: Τ ....
Τρειλερ
Ταινία ευθυγραμμισμένη με τους στόχους:
SDG 10 (Reduced Inequalities): Καταδεικνύοντας τις συστημικές ανισότητες και την κοινωνική περιθωριοποίηση που βιώνει η κοινότητα των Ρομά, η ταινία προωθεί την ανάγκη για κοινωνική ένταξη και την προστασία της αξιοπρέπειας των πιο ευάλωτων ομάδων απέναντι στην εκμετάλλευση της εικόνας τους. SDG 16 (Peace, Justice, and Strong Institutions): Διερευνώντας την ηθική ευθύνη του «θεατή» και την «αόρατη βία» της παρεμβατικότητας των μέσων ενημέρωσης, η ταινία συνηγορεί υπέρ ενός δίκαιου κοινωνικού πλαισίου που σέβεται την ιδιωτικότητα και την ανθρώπινη υπόσταση. SDG 1 (No Poverty): Μέσα από την απεικόνιση των συνθηκών διαβίωσης του νεαρού Vilmos, το έργο αναδεικνύει πώς η φτώχεια συχνά μετατρέπεται σε «θέαμα» για εξωτερική κατανάλωση, καλώντας σε μια πιο ουσιαστική και λιγότερο επιφανειακή αντιμετώπιση των οικονομικών ανισοτήτων. SDG 4 (Quality Education): Μέσω του πρίσματος της Οπτικής Παιδείας (Media Literacy) του Psaroloco, η ταινία καλλιεργεί την κριτική σκέψη των νέων σχετικά με τον τρόπο που τα media «κατασκευάζουν» την πραγματικότητα και ενισχύει την ενσυναίσθηση μέσω της παρατήρησης της σιωπής και της εσωτερικότητας.
MEDIA LITERACY INSIGHT
"The Spectacle" αποτελεί κρίσιμη μελέτη περίπτωσης για τους αναγνώστες μας :
-
The Ethics of the Gaze: Η ταινία λειτουργεί ως ένα βαθύ μάθημα πάνω στην ηθική της παρατήρησης. Διδάσκει στους νεαρούς θεατές ότι το να «βλέπεις» δεν είναι μια παθητική πράξη, αλλά μια επιλογή που εμπεριέχει ευθύνη, ειδικά όταν η ζωή των άλλων μετατρέπεται σε «θέαμα» προς κατανάλωση.
-
The Cinematography of Constraint: Η αντίθεση ανάμεσα στη στατική κάμερα (όταν είναι παρόν το τηλεοπτικό συνεργείο) και την «ελεύθερη» κάμερα (όταν το αγόρι είναι μόνο του) αποτελεί μια σπουδή στην οπτική γλώσσα. Δείχνει πώς τα μέσα ενημέρωσης μπορούν να «πλαισιώσουν» (frame) και να περιορίσουν την ανθρώπινη ταυτότητα μέσα σε προκατασκευασμένα αφηγήματα.
-
The Deconstruction of the "Spectacle": Σε έναν κόσμο εθισμένο στην ψηφιακή έκθεση, ο Kenyeres αποδομεί την έννοια της δημόσιας ορατότητας. Το φιλμ προκαλεί το κοινό να αναρωτηθεί: Η προσοχή των media αναδεικνύει την αλήθεια ή απλώς καταναλώνει την αξιοπρέπεια του υποκειμένου;
-
Silence as Narrative Strength: Σε αντίθεση με τον διαρκή «θόρυβο» των social media, η ταινία χρησιμοποιεί τη σιωπή και την ατμόσφαιρα για να επικοινωνήσει το εσωτερικό βίωμα. Προσφέρει μια εξαιρετική ευκαιρία για συζήτηση γύρω από το πώς η απουσία διαλόγου μπορεί να ενισχύσει την ενσυναίσθηση και την κριτική παρατήρηση.